Omgaan met voedings- en dieettrends - mijn ervaringen
- Hans
- 12 jun 2024
- 9 minuten om te lezen
In deze blogpost leg ik uitgebreid mijn ervaring uit met het opvolgen van voedings- en dieettrends. Specifieker leg ik uit met welke intentie ik hiermee begon, welke lessen ik leerde, en hoe ik me engageer om me te motiveren in mijn zoektocht naar mijn ideale dieet.
Mijn doel is niet om bij te dragen aan de massa aan informatie over wat het beste is en wat wel of wat niet te doen, want daar heb ik geen eenduidig antwoord op. Ieder lichaam is anders. Laat dit eerder een uitnodiging zijn om op zoek te gaan wat voor jou het beste werkt, op basis van jouw voorkeuren en jouw levensstijl. Voeding is slechts een stukje uit een complexe puzzel van gezondheid.
Inhoudstabel
Mijn lessen
Beïnvloed door online trends
Ongeveer een jaar geleden stond mijn Youtube-pagina vol met video's over Ketodieet, carnivoordieet, koolhydraatarm dieet, intermittend vasten, top 10 dingen om te eten - top 10 dingen om te vermijden, ... enzovoort. Hoe "grijpender" de titel, hoe meer ik geneigd was om de video te bekijken, op zoek naar dé oplossing of het wondermiddel voor mijn diabetes type 1, inclusief mijn schommelende suikerwaarden. Als het advies werd gepresenteerd door een "arts" of "specialist", dan was ik gemakkelijker overhaald of geïnspireerd om met zaken uit de video's aan de slag te gaan.
Hoe meer video's ik bekeek, hoe meer ik begon te denken: "Als diabetes type 1 patiënt heeft mijn lichaam de functie verloren om koolhydraten af te breken - dus is het misschien beter om mijn lichaam van enige uitdaging - en mezelf mentaal de moeite - te besparen door minder tot geen koolhydraten meer te eten?". Op dat moment leek het alsof ik mijn diabetes type 1 slimmer dan de meesten af kon zijn, en ik was in de val getrapt, maar had dat toen nog niet door...
Koolhydraten: is minder beter?
Het begon ongeveer een jaar geleden toen ik (na het lezen van het boek: Diabetes Solution - geschreven door Dr. Rickard K. Bernstein) besloot om mijn hoeveelheden koolhydraten te beperken. Voor mij was de conclusie van zijn boek: vermijd koolhydraten, en je suikerwaarden zullen stabiliseren.
Nu, uiteraard (en dat zou ik ondertussen toch moeten weten, als psycholoog), de context is enorm belangrijk. Dr. Bernstein schreef dit boek in de context van leven en voeding in de Verenigde Staten van Amerika, en daar zit veel voeding boordevol toegevoegde suikers.
In die context is het interessant om selectief om te springen met voeding, voedingslabels aandachtig te bekijken en bij voorkeur toegevoegde suikers te vermijden. Hij schrijft naar mijn mening zijn boek maatschappijkritisch als reactie op het Standard American Diet (SAD), waarin hij (als patiënt met diabetes type 1) revolteert tegen het idee dat koolhydraten van essentieel belang zijn in het dagelijks dieet, terwijl hij dat net als vergif ervaarde aangezien het enorm veel afbreuk deed aan zijn gezondheid.
Hij en anderen zijn van mening dat mensen pas begonnen toe te nemen in gewicht en er pas sprake was van overgewicht en obesitas na de landbouwrevolutie, toen we besloten om te stoppen met jagen, sedentair te leven, en graan te eten. Volgens velen ging het hier fout, en zit de oplossing om ons dieet terug te schroeven naar die van de jager-verzamelaar, met een focus op het eten van vlees, vis, fruit en noten.
Hier vond ik trouwens mijn eerste struikelblok, want wat met fruit? Daar zitten toch ook koolhydraten/suikers (fructose) in? Wanneer ik ging kijken of het eten van fruit voor iemand met diabetes type 1 goed of slecht was kwam ik op een variatie aan antwoorden uit die beide extremen wisten te beargumenteren (waarom wel / waarom geen fruit eten).
Dat even ter zijde... Dit dieet, en dus ook het dieet aangeraden door Dr. Bernstein, kenmerkt zich door een toename op het eten van natuurlijke vetten, ter vervanging van voeding met koolhyraten.
Vetten: is meer beter?
Naast het jager-verzamelaarsdieet, zag ik dat ook het ketogeen dieet bekend stond voor de nadruk op de inname van vetten in plaats van koolhydraten (max 50 gram koolhydraten/dag). Ik vond het nogal tegenstrijdig, want ik dacht dat meer vetten eten er juist voor zorgde dat ik in gewicht zou toenemen, en dat wou ik vermijden.
De redenering is dat de inname van vetten gezonder is dan de inname van koolhydraten - aangezien de ongebruikte energie van de koolhydraten anders toch omgezet zou worden naar vetten in ons lichaam (waarvan we, op lange termijn, toenemen in gewicht).
Op dit moment was ik grotendeels verkocht en begon ik met aanpassingen door te voeren in mijn dieet. Boterhammen werden vervangen door koolhydraatarme crackers, fruit werd niet meer aangekocht en in de plaats kocht ik zaken aan zoals vetrijke voeding: noten, MCT olie, kokosboter en ghee (geklaarde boter) - producten waarvan ik zag dat ze geidealiseerd werden online ("Top 10 things to things to eat on the keto-diet!" - je kent het wel). Elke ochtend dronk ik wat koffie met enkele druppels MCT olie, en ik maakte mezelf een vetrijk/koolhydraatarm dieet eigen.
Dat werkte goed voor enkele maanden, met stabilisering van mijn suikerwaarden door een verlaagde inname van voeding met koolhydraten als gevolg.
Daarnaast kwam ik na bloedonderzoek te weten dat mijn LDL cholesterol een riskant verhoogde waarde toonde. Ik voerde meer onderzoek uit en kwam te weten dat ook over cholesterol veel tegenstrijdigheden heersten. Dit zijn de tegenstrijdige zaken die ik online las:
"Er bestaat geen slechte cholesterol" - "LDL cholesterol is de slechte cholesterol, HDL is de goede cholesterol"
"Verhoogde cholesterol is geen indicatie voor een verhoogd risico op hart en bloedfalen" - "Een verhoogde LDL cholesterolwaarde verhoogt het risico op hart- en vaatziekten"
"Verhoogde cholesterol is normaal bij een ketogeen dieet, en zou na een langere periode terug verlagen, of niet, maar ook dat zou ok zijn, en geen risico's met zich meebrengen" vs "Verhoogde cholesterolwaarden dienen, zeker bij mensen met diabetes, zo snel mogelijk behandeld te worden met statinen (medicatie)"
Ik besloot vanuit mijn eigen overtuiging om te luisteren naar het advies van de Youtube "professionals", tegen het advies van mijn endocrinoloog in om cholesterolverlagende medicatie te nemen. Dat kwam verder ook omdat ik van deze medicatie, bij inname, last kreeg van krampen en handen/voeten die in slaap vielen. Zeer onpraktisch, aangezien ik ondertussen bezig was met krachttraining. Dat leidde, aangezien ik mijn dieet bleef aanvatten, tot cholesterolwaarden die ook bleven verhogen.
Na lange tijd kwam ik te weten dat de grootste oorzaak van verhoogde LDL cholesterol niet een inname van vetten in het algemeen is, maar voornamelijk de gesatureerde vetten - exact die vetten die ik overmatig innam (wat een verassing).
Ik zag mijn koppigheid en fout in, en begon met de medicatie in te nemen, eerst om de dag, en nadien elke dag wanneer er een nieuwe soort medicatie voorgeschreven werd, die minder krampen en slaperigheid in mijn handen en voeten veroorzaakte.
Door verder onderzoek te doen naar gesatureerde en ongesatureerde vetten, verving ik MCT olie, kokosolie en ghee (boordevol gesatureerde vetten) door olijfolie, en eten van avocado's, noten en zalm (boordevol ongesatureerde vetten).
We waren ondertussen bijna een half jaar verder in mijn traject met het aangaan van een ketogeen dieet (met de nodige frustraties van mijn vriendin, die dol is op zoetigheden).
Door uitvoering van krachttraining werkte mijn metabolisme sneller (als reactie op de toename in lichaamsbeweging) en ook mijn eetlust was hierdoor toegenomen. Ik had voortdurend grote honger. In combinatie met mijn dieet leidde dit tot een gewoonte om 's avonds veel en vetrijk te eten. Ik was nog steeds zoekende naar een gebalanceerd dieet, en wat dat voor mij betekende.
Koolhydraten vs vetten
Hoe ik het momenteel begrijp (en corrigeer mij als ik fout ben) is dat koolhydraten en vetten ons voorzien van verschillende soorten energie. Energie in ons lichaam wordt vaak bekeken door de caloriewaarden in voeding, dus je zou denken dat meer vetrijk (calorie-rijk) eten meer energie oplevert. Dat klopt volgens mij, deels...
Als vetten de diesel zijn in de auto, zijn koolhydraten de "nitro" in de auto. Net zoals een auto pas diesel zou verbruiken als de nitro op is, werkt dat ook met het lichaam. Van zodra alle koolhydraat-energie verbruikt is, begint het lichaam gebruik te maken van energie van de vetten.
Om het nog wat complexer te maken: wanneer koolhydraten niet door het lichaam verbruikt worden door beweging, worden koolhydraten omgezet naar calorieen die later door het lichaam verbruikt kunnen worden, als soort "reserve energie". Lijkt handig, toch? Handig in zoverre je een toegevoegde vetopstapeling in je lichaam kan tolereren natuurlijk, want deze reserve energie toont zich in opgestapeld visceraal vet in je lichaam.
Wat is dan het beste soort energiebron, koolhydraten of vetten? - vroeg ik me af. Ook aangezien ik zat met een toename van eetlust en kampte met andere lichamelijke klachten (waarvan ik hieronder meer over deel).
Volgens mij hangt het af van wat voor energie ik nodig heb. Wanneer ik van plan ben om een intensieve fysieke activiteit uit te voeren, dan zou ik voor iets met koolhydraten kiezen, zoals fruit of havermout (zo bespaar ik mezelf tevens hypoglycemie). Dat zie ik trouwens bij topsporters en bodybuilders, die kort voor of na hun training iets boordevol koolhydraten verorberen. Wil ik eerder beroep doen op een stabiele bron van energie voor activiteit die minder intens is? Dan vind ik vetrijke voeding interessanter. Zo neem ik altijd wat nootjes mee wanneer ik lang ga wandelen - ideaal gezien hun hoeveelheid calorien.
Eiwitten
Naast mijn graduele toename van vetrijke voeding en afname van koolhydraatrijke voeding was ik ook begonnen met een toename van voeding met eiwitten - wat ik leerde van groot belang is bij toename van spiermassa bij krachttraining. Mijn maaltijden waren dus niet alleen vetrijk, maar staken ook boordevol eiwitten, waaronder vaak rood vlees. Na enkele maanden begon dit dieet meer en meer fysieke klachten met zich mee te brengen:
Opgezwollen buik na mijn avondmaal;
Verhoogde bloedsuikerwaarden doorheen de nacht.
Na weken last te hebben ervaren liet ik dit onderzoeken door mijn huisarts en voerde op verwijzing een echografie van mijn buik/darmen uit. Daaruit bleek dat ik een ernstige vorm van obstipatie had in mijn darmen. Ik kreeg medicatie dat laxerend werkte, maar paste mijn dieet verder nog niet aan, aangezien ik de bolletjes nog niet had verbonden... Pas weken nadien besloot ik mijn bron van eiwitten aan te passen van rood vlees (gehakt, rund, kalf) naar vis en kip. Dat zorgde voor een groot verschil, waarbij mijn opgezwollen gevoel gradueel afnam.
Daarnaast leerde ik dat er binnen een bepaalde tijdspanne het lichaam slechts een beperkte hoeveelheid proteinen kan afbreken. Van zodra die limiet overschreden is, worden proteinen omgezet in glucose door een proces gekend als gluconeogenesis. Dit deed een belletje rinkelen, want dat verklaarde waarom ik na een avondmaal boordevol vetten en eiwitten, zonder koolhydraten, alsnog verhoogde bloedsuikerwaarden zag die zich verspreidde overheen heel de nacht.
Meer en meer begon ik aspecten van mijn dieet in twijfel te trekken, gezien de signalen van mijn lichaam.
Dieet op maat
Nu ik deze blog zelf van het begin lees denk ik bij mezelf: hoe dom dat het zo lang geduurd heeft voor mij om de meest belangrijke en vanzelfsprekende les (opnieuw) te leren: luister toch eens beter naar de signalen van uw lichaam, Hans!
Het was voor mij enorm verleidelijk om een zoektocht aan te gaan naar het optimaliseren van mijn dieet, en een leven te leiden die me minder afhankelijk opstelde van het toedienen van insuline. Ik dacht initieel dat door een aanpassing in mijn dieet ik meer vrijheid zou ervaren, maar in de plaats daarvan liep ik tal van fysieke complicaties en klachten op. Ik leerde dat het verleidelijk is om advies aan te nemen van mensen die er een logische verklaring aan kunnen geven. Daarnaast erken ik dat er een groot verschil bestaat tussen de effecten van een bepaald dieet op korte termijn versus op lange termijn. Simpel voorbeeld: een zakje chips per week is goed voor een aantal weken, maar als ik die gewoonte volhoud gedurende enkele jaren dan zit ik gemakkelijk met gewichtstoename.
Met "dieet op maat" bedoel ik een dieet samengesteld met voeding die aangepast is aan mijn unieke leefgewoonten. Zoals ik de metafoor van de auto met verschillende energiebronnen gebruikte, bekijk ik dat nu in de breedste interpretatie. Voedsel is brandstof, en er zijn veel verschillende soorten brandstoffen die ik kan innemen en gebruiken, op basis van mijn activiteiten overheen de dag. Heb ik een tekort aan brandstof? Dan laat mijn lichaam dat best goed weten, en is het aan mij om de signalen van mijn lichaam te herkennen en te begrijpen wat voor voeding ik nodig heb.
Mijn lessen
Luister naar je arts en wees transparant: communiceer duidelijk je lichamelijke klachten
Vraag door naar meer informatie wanneer je iets niet begrijpt
Durf bronnen (die betrouwbaar ogen) in twijfel trekken
Luister naar je lichaam en je gewaarwordingen
Eet gevarieerd en gebalanceerd
Mijn zoektocht naar het ideale dieet zet ik voort, terwijl ik verder erken dat een ideaal dieet van dag tot dag kan veranderen, afhankelijk van wat ik die dag allemaal doe.
Hoe ziet mijn dieet er vandaag uit?
Best gevarieerd: Voldoende (gezonde) vetten (avocado's, olijfolie, zalm, noten), voldoende - maar ook niet te veel - eiwitten (kip, vis, kalkoen, af en toe rood vlees), variatie aan groenten, simpele koolhydraten (bruine rijst, haver, brood en couscous) en ja hoor, af en toe eens fast food!
Verre van perfect, maar ik erken verder dat mezelf een strikt dieet voorschotelen afbreuk doet aan mijn mentale gezondheid.
Opmerkingen